Fragas do Mandeo

 
Na parcela que estamos restaurando na Espenuca, o pasado sábado un grupo de dez voluntarios rematou a plantación de carballos e de cravar titores. Esta tarde, cinco destes voluntarios empezaron a poñerlles protectores para que non os rillen os corzos. As puntas triscadas dos fillos que están a saír dalgúns cepos de castiñeiro e de carballo demostran que frecuentan esta parcela.

A nosa mascota Dona, axudada pola súa compañeira Gala, miran de expulsalos da zona. De feito, os voluntarios puideron ve-lo sábado como un corzo, na súa fuxida, pasaba moi preto deles. Estaba escondido na carballeira lindeira, pero as dúas cadelas osmárono e botárono de alí en dirección ós eucaliptais do leste. Na persecución, Dona mancou unha das patas traseiras, pero ó día seguinte xa estaba de novo en forma.

Este domingo día 30 está convocada unha nova xornada de voluntariado para acabar de instala-los protectores e dar por rematada a segunda fase da restauración. Agora os visitantes poden consulta-lo panel informativo, segui-lo itinerario marcado que percorre toda a parcela e cruza-la pequena carballeira que sobrevive nela identificando a diversidade de árbores que a compoñen. Ou ben gozar da paisaxe descansando a carón dunha pena, xa libre de ramallada de eucalipto. Pero sobre todo, imaxina-lo tamaño que terán os carballos plantados dentro de cincuenta anos e a cantidade de vida que albergará a fraga cando cubra toda a parcela, momento no que se terá acadada a súa completa restauración ecolóxica.

O próximo mes comezará a terceira fase: o mantemento da parcela. Entre os traballos previstos están o de reforza-la plantación sementando landras, castañas e abelás recollidas na zona, ademais de volver a repasa-los cepos de eucaliptos para conseguir que sequen definitivamente.

Se queres ser un dos protagonistas deste fermoso proxecto, apúntate á xornada de voluntariado deste domingo enviándonos os teus datos (nome completo, DNI, data de nacemento e móbil). Na sección Contacto atoparás a información necesaria.

Punto de encontro: Centro de Saúde de Betanzos.
Data: Domingo, 30 de agosto de 2015.
Hora: Sairemos ás 9:30 e volveremos ás 14:00 horas.

 
O pasado martes iniciámo-la segunda fase da restauración ecolóxica dun dos montes que custodiamos na Espenuca, coa axuda dun grupo de voluntarios da Dirección Xeral de Voluntariado.

Os traballos da primeira fase consistiron en triturar toda a ramallada que quedara da corta dos eucaliptos, en rozar tódolos fillos e en dana-los cepos para secalos. Nesta segunda fase, os voluntarios retiraron paus dos camiños interiores, abriron un carreiro pola zona onde sobrevive unha pequena carballeira, instalaron un panel informativo e cravaron titores.

O próximo sábado imos xuntarnos de novo para terminar de crava-los titores e para planta-los carballos. Se queres participar, apúntate antes do venres enviándonos un correo electrónico cos teus datos (nome completo, DNI, data de nacemento e móbil) e farémosche un seguro de accidentes financiado pola Asociación de Desenvolvemento Rural Mariñas-Betanzos. Na sección Contacto te-los datos necesarios.

Axudando este sábado, un día no miradoiro poderás dicir con orgullo ós que te acompañen: “Eses carballos planteinos eu”.

Punto de encontro: Centro de Saúde de Betanzos.
Data: Sábado, 22 de agosto de 2015.
Hora: Sairemos ás 9:30 e volveremos ás 14:00 horas.

 
Onte acudiu ó río Mandeo o primeiro dos catro grupos da Dirección Xeral de Voluntariado da Xunta de Galicia que colaborarán este verán con Fragas do Mandeo.

Na súa visita ó monte de Os Vellos, tras recibir información sobre os nosos avances na restauración ecolóxica da fraga, os voluntarios traballaron amoreando a ramallada de eucalipto resultante da última corta, facilitándonos así a futura reforestación con especies autóctonas.

Na tarde de hoxe achegáronse ó lugar de Chelo coa misión de eliminar especies exóticas invasoras e, de paso, recolle-lo lixo que atopasen. Empezaron na ponte de Teixeiro e camiñaron río arriba inspeccionando a beira dereita, arrincando de raíz ―e sen deixar ningún tubérculo enterrado― toda canta crocosmia (Crocosmia x crocosmiiflora) localizaron.

Entre a ponte de Teixeiro e o lugar de Chelo hai pequenas poboacións procedentes da que foi plantada como ornamento no aparcadoiro. É urxente eliminar estes novos focos de colonización mentres o seu número de exemplares sexa reducido, pois no caso contrario expandiranse e logo será moito máis difícil. Para o final quedará o erradicalas completamente na área recreativa e no aparcadoiro, pois alí acada as densidades máis grandes. Non se logrará nunha soa actuación, xa que sempre queda algún tubérculo: a clave é a constancia. O ano pasado iniciamos esta campaña e seguiremos repetíndoa sucesivamente até constata-la súa desaparición definitiva.

Durante estas catro semanas cada grupo de voluntarios traballará en Os Vellos e en Chelo, ademais de realizar outras actuacións de voluntariado ambiental que lles teñen programado os seus monitores. Non podemos menos que agradecerlles que veñan de todas partes de Galicia a botarnos unha man na conservación dos espazos naturais da nosa bisbarra.

 
Hoxe asinamos a escritura da compra dunha parcela de 1.400 m² na notaría de D. Óscar López e D. Gonzalo Freire en Betanzos.

Aínda que a súa superficie é pequena, a parcela ten a vantaxe de que por un lado linda cunha que xa temos e por outro co río Mendo. Hai tempo era un prado de ribeira no que o seu propietario plantou eucaliptos. Cortounos antes de vendérnola e agora poderemos recupera-lo bosque de ribeira na linde co río e volver a deixar a prado o resto, co que recuperará todo o seu valor ecolóxico.

Aparte de significar un avance na creación da micro reserva do Ollo da Roda, esta adquisición permitiunos cruza-la barreira dos 200.000 m² de superficie custodiada (en propiedade preto da metade e o resto mediante un arrendamento e varios acordos de cesión a longo prazo), cando estamos a celebra-lo quinto aniversario da nosa fundación.

Como en ocasións anteriores, esta compra foi realizada grazas ás persoas e colectivos que están a apoiarnos coas súas modestas achegas. Pero cando se cruza unha meta, enseguida aparecen novos obxectivos.

¿Queres acadar connosco o novo reto? Calquera achega, por pequeno que sexa o seu importe, será de gran axuda para conserva-los nosos espazos naturais. Na sección Colabora explicámosche como facelo e tamén podes consultarnos directamente (na sección Contacto atopara-los datos que precises).

 
Asinar acordos de custodia significa responsabilizarse pola restauración e conservación dos hábitats que albergan as fincas. Hai dous meses aledabámonos de asinar un convenio co Concello de Coirós para custodiar varios montes de titularidade municipal, que suman 92.239 m² de superficie, por un período de 50 anos. Agora toca traballar.

Onte empezamos as tarefas de restauración dun deses montes: o situado ó norte da ermida e que conta cunha superficie de 16.846 m². Aínda que os eucaliptos xa os mandara cortar o Concello hai pouco máis dun ano, abrollaron con forza e agora son máis altos cunha persoa.

Debido ó enorme esforzo que supón a extensión do monte, o abrupto do seu relevo e o volume de ramallada que deixou o madeireiro, desbotámo-la idea de convocar ós voluntarios. Optamos por contratar, mediante financiamento externo, a profesionais especializados en traballos forestais. Pero cando rematen coa limpeza do monte, entón comezará a fase de reforestación con especies autóctonas, e será cando recorramos ó voluntariado. ¿Apúntaste?

 
Onte foi o aniversario da nosa mascota Dona, pois naceu hai cinco anos en Aranga, nun lugar moi preto do río Mandeo. E nada mellor que celebralo coa súa compañeira Gala, comendo unhas chuches caninas das que tanto lles gustan. O agasallo era merecido, pois neste tempo Dona acompañounos a buscar montes, estivo cos voluntarios nas xornadas de traballo, guiou a cativos e maiores polo Mandeo e foi a protagonista dun álbum sobre a natureza local.

O seu aniversario lémbranos que no ano 2010, tal día coma hoxe, naceu Fragas do Mandeo. Pasado este primeiro lustro podemos bota-la ollada cara atrás e comprobar se nos mantivemos fieis ós obxectivos iniciais: practica-la custodia do territorio con fins de conservación da natureza no entorno da comarca de As Mariñas.

Se naciamos cunha dotación fundacional dun par de pequenas parcelas, hoxe a superficie custodiada roza os 200.000 m², sendo a metade en propiedade e o resto cedida por longos prazos de tempo. Moitas destas parcelas son fragas en bo estado de conservación. Outras tiñan eucaliptos; tras seren eliminados, agora vemos como nelas están a medrar bosques caducifolios, mellora a paisaxe e se recupera un hábitat que da acubillo a moitas especies ameazadas.

As nosas campañas no se limitaron a aquelas parcelas nas que adquirimos dereitos que nos permiten xestionalas. Aínda que en Galicia non se teñan asinado convenios de custodia do territorio que afecten ós dominios públicos hidráulico e marítimo terrestre, nós non esperamos á que a Administración os aprobe para actuar nos ríos, nas marismas e nas praias da bisbarra.

Todo isto foi posible principalmente grazas ós modestos doadores e ós esforzados voluntarios de Fragas do Mandeo, que coas súas achegas económicas e determinación persoal lograron o seu éxito. Pero tamén ás asociacións que apoian economicamente e difunden o noso traballo; ás moitas persoas que nos axudaron de diversas maneiras e ás pequenas empresas que colaboraron en distintos momentos. A todos eles, ¡moitas grazas!

Se non estás entre estes pioneiros, ¿a qué esperas para defender dun xeito tan eficaz os nosos espazos naturais?

 
O próximo domingo montaremos de novo o noso rastrillo na praza do Campo de Betanzos, ó pé das escaleiras da igrexa de Santo Domingo, para vende-los artigos doados polos nosos simpatizantes entre ás 10:00 e as 14:00 horas.

Aínda que son soamente catro horas, realmente o traballo dos voluntarios empeza moitos días antes, cando teñen que recolle-los obxectos doados, clasificalos, limpalos, reparalos, etiquetalos e embalalos. O domingo ergueranse cedo para monta-lo rastrillo e comerán tarde. Fan todo este esforzo co obxectivo de xuntar fondos para a conservación dos espazos naturais da nosa bisbarra.

Se ti tamén queres colaborar, busca na casa aquelas cousas que xa non usas (obxectos de regalo, xoguetes, bixutería, libros, etc.) e achéganolos o domingo para que atopen unha segunda utilidade.

 
Onte fixo un bo día para traballar. Despois de orballar no amencer, quedou unha mañá nubrada e con temperaturas moderadas. Xuntámonos 17 voluntarios, repetindo moitos dos da primeira quenda nesta segunda xornada de voluntariado ambiental.

Aínda que a pendente dificultou o traballo, limpamos a ramallada en toda a zona que tiñamos previsto. Rematámo-la mañá cansados, pero tamén coa satisfacción de saber que de agora en diante poderemos gozar alí da paisaxe que antes ocultaba o eucaliptal, mentres vai medrando unha variada fraga composta de carballos, castiñeiros, bidueiros, loureiros, sanguiños e pereiriñas bravas, entre outras árbores autóctonas.

Como na ocasión anterior, a Asociación de Desenvolvemento Rural Mariñas-Betanzos financiou os seguros de accidentes e a empresa Gadisa forneceu un avituallamento que se agredeceu.

Aínda non temos programadas as próximas xornadas de voluntariado. Se queres que te avisemos cando teñámo-las datas, mándanos un correo electrónico (na sección Contacto atoparás o noso enderezo).

 
Onte, os dezaseis voluntarios que estivemos traballando no monte de Os Vellos aguantamos máis de 30 graos de temperatura baixo un sol que non perdoaba. Pero o caso foi que non nos arredamos e o traballo avanzou a bo ritmo, cumpríndose as previsións: nun bo cacho do monte xa está amoreada a ramallada que quedou da corta dos eucaliptos.

A media mañá, arrexuntados na pequena carballeira que medra no sueste da parcela, repuxemos forzas gozando dun ambiente máis fresco. Se antes sufrimos a sequidade do eucaliptal, no interior da carballeira atopamos o que os especialistas chaman un ambiente nemoral, caracterizado por ter máis sombra, máis humidade, temperaturas máis suaves e incluso menos correntes de aire. Este entorno é o que facilita que moitas especies ameazadas sobrevivan nas nosas fragas nos meses máis rigorosos, sexa pola calor ou polo frío, entre elas fentos relictos como a Woodwardia radicans. E tamén un lugar agradable para o avituallamento no que, como en ocasións anteriores, colaborou a empresa Gadisa.

Hoxe a carballeira que temos en Os Vellos é pequena. Pero dentro duns anos será máis grande, máis vella e acubillará máis biodiversidade. Os voluntarios volverán alí e dirán con orgullo: “Eu axudei a facer esta fraga”.

Se ti tamén queres ser partícipe, o próximo domingo día 28 temos a segunda xornada de voluntariado no mesmo monte. Apúntate antes do venres enviándonos un correo electrónico e farémosche un seguro de accidentes financiado pola Asociación de Desenvolvemento Rural Mariñas-Betanzos. Na sección Contacto tes os datos necesarios.

Punto de encontro: Centro de Saúde de Betanzos.
Data: 28 de xuño de 2015.
Hora: Sairemos ás 9:00 para aproveita-la fresca. Volveremos ás 13:30 horas.

 
Fragas do Mandeo ten unha cita co voluntariado ambiental os domingos 21 e 28 de xuño. O obxectivo é reforestar con árbores autóctonas un monte que, cando o mercamos, tiña eucaliptos.

O ano pasado reforestamos a parte darriba desa parcela situada en Os Vellos (Coirós). Se antes estaba repleta de eucaliptos, agora medran nela carballos, castiñeiros, bidueiros, salgueiros e loureiros, que co tempo formarán unha auténtica fraga.

Este ano toca a parte de abaixo. Até hai unhas semanas, un muro de eucaliptos impedía a visión do canón do río Mandeo. Tras cortalos, agora xa podemos gozar da paisaxe.

As dúas xornadas de voluntariado estarán dedicadas a amorear toda a ramallada resultante da corta. Con isto prepararémo-la parcela para reforestala cando chegue o tempo axeitado e reducirémo-lo risco de que eses restos forestais transmitan lumes, servindo de paso como refuxios para invertebrados, píntegas, lagartos e outros pequenos animais.

O punto de encontro será o Centro de Saúde de Betanzos ás 9:30 horas, para rematar ás 14:00. Non fan falla ferramentas, pero é aconsellable levar unhas luvas de coiro, vestir roupa e calzado axeitados para traballar no monte, e non esquecer algo de picar e de beber para cando fagamos o descanso a media mañá.

No caso de avisarnos con suficiente antelación, poderemos notificarte cambios de última hora e facerche un seguro de accidentes financiado pola Asociación de Desenvolvemento Rural Mariñas-Betanzos. Por favor, envíanos un correo cos teus datos (nome, DNI, data nacemento e teléfono) antes do venres que precede a cada xornada. Na sección Contacto tés a información precisa.

¡Anímate a transformar ese eucaliptal nunha fraga!