Fragas do Mandeo

 
O pasado venres e hoxe luns estivemos revisando as especies exóticas invasoras na praia Grande de Miño e na sección norte da súa marisma, como continuación dos traballos iniciados no ano 2015. Os resultados foron moi satisfactorios, pois das once especies que temos eliminado durante todo este tempo, nuns casos atopamos poucos exemplares e noutros ningún. Finalmente a biomasa retirada pesou 88,5 kg.

A especie máis frecuente foi o eixerón (61 kg), pero tamén eliminamos vinca, áster americano e xunca olorosa, xa en menor cantidade. No caso da crocosmia arrincamos 17 tubérculos dun foco que rebrotara, ós que sumamos os 1.071 tubérculos de dous novos focos que non detectáramos en ocasións anteriores. Os plumachos non reapareceron no sistema dunar, pero na marisma eliminamos dous exemplares do ano e outros dous pequenos rebrotes; aparte, localizamos unha macolla grande no extremo leste da ponte, da que retiramos os tallos florais á espera da ocasión de arrincala de raíz. Por último, temos que citar unha especie exótica nova erradicada: un pequeno palmito de California.

Con todo, aínda queda traballo nesta praia. Por unha banda, deberían eliminarse varias árbores exóticas con comportamento invasor (robinias, acacias negras e álamos brancos), e por outra algunhas plantas invasoras que aínda non temos abordado, entre as que podemos destaca-la grama americana.

 
Ecoloxistas en Acción ven de amosarnos o seu xeneroso apoio subvencionándonos a adquisición de diverso equipamento que precisabamos.

Por unha banda, mercamos varios utensilios: unha panca forestal (necesaria para poñerlle titores ás árbores, pero que tamén usamos para arrincar plumachos de raíz), un machete finlandés e un trueiro (para mostrear anfibios). Pero o máis importante foi a compra dos elementos necesarios para crear un viveiro de planta autóctona: 660 macetas e 50 bandexas forestais, incluíndo diversos materias para a súa construción (táboas, malla metálica, arame, cordel, parafusos, etc.).

Nas últimas semanas un voluntario rematou a súa construción, facilitando así os coidados das máis de 300 árbores autóctonas que xa temos. A maioría son carballos, pero tamén temos loureiros, pradairos e sabugueiros. Para o próximo ano esperamos contar tamén con estripeiros e abruñeiros.

O obxectivo deste viveiro é dispor en todo momento da planta que precisemos para reforesta-las parcelas que estamos restaurando. A que estamos a producir ten tódalas garantías de ser de ecotipos locais e está orientada a producir especies arbóreas pouco representadas nas nosas fragas. A intensa actividade humana nos últimos séculos ten incidido negativamente en determinadas especies por sobrexplotación ou simplemente porque foron desprazadas ante a súa menor utilidade fronte a outras. Xa que logo, a nosa intención é aumentar a diversidade perdida do bosque autóctono favorecendo as especies actualmente menos representadas. A fauna agradecerá ter máis froitos dos que alimentarse e máis estendidos ó longo do ano.

 
Rematadas as faenas pendentes na Reserva de Anfibios do Catorce, a próxima xornada de voluntariado ambiental será este domingo día 19 na praia da Alameda (Miño).

O obxectivo nesta ocasión é erradicar un foco de tradescantia que localizamos na zona húmida. Agora estamos no tempo axeitado para esta labor, pois non ten auga. Ademais de ser doado arrincar esta planta de orixe americana, traballaremos comodamente á sombra do arborado.

Para evita-los riscos de contaxio limitarémo-las prazas a un número reducido. Tódolos participantes deberán leva-la súa propia máscara sanitaria e as súas luvas (mellor as de goma, pois as de coiro non son axeitadas para este traballo).

O punto de encontro será o Centro de Saúde de Betanzos, aínda que por seguridade non compartiremos vehículos (os que vaian directamente deben avisarnos para non esperalos inutilmente). Non fai falla levar ferramentas, pero poden ser útiles uns protectores para os xeonllos. Non esquezas algo de picar e de beber para cando fagámo-lo descanso a media mañá.

Se queres axudarnos a manter esta praia libre de invasoras, envíanos con antelación os teus datos (nome completo, DNI, data de nacemento e móbil). Así poderemos notificarche cambios de última hora, facerche un seguro de accidentes e facilitarasnos a organización. Na sección Contacto atoparás a información necesaria.

Punto de encontro: Centro de Saúde de Betanzos.
Data: Domingo, 19 de xullo de 2020.
Hora: Sairemos ás 9:30 e volveremos ás 14:00 horas.

A Deputación da Coruña financiará nun 80 % os seguros de voluntariado.

Post data: Logrado. As doce persoas que participaron nesta xornada de voluntariado ambiental foron quen de elimina-lo foco de tradescantia que ameazaba a zona húmida da praia da Alameda. Ademais de retirar 189,5 kg de biomasa desta planta, recolleron 12,5 kg de lixo na zona de traballo. Tal como sucede habitualmente coas invasoras, de momento non podemos considerar que teñamos erradicado definitivamente este foco, pero controlaremos a súa reaparición até poder dalo por feito.

 
Durante esta semana estamos realizando varios traballos de mantemento que estaban pendentes na Reserva de Anfibios do Catorce: roza-los camiños e o aparcadoiro, fregarlle o verdello ó panel informativo e ós carteis, limpa-las cancelas e varre-los refuxios de visitantes e de fauna nocturna. Tamén temos que darlle un repaso ós rebrotes de eucaliptos que volveron a saír na parede da canteira, para o que esperamos contar cun voluntario con experiencia en escalada.

Como na xornada de voluntariado ambiental do pasado domingo quedaron por elimina-las especies exóticas invasoras en varias zonas pequenas, o día 12 imos volver para remata-lo traballo. Así poderemos dar por finalizadas as tarefas pendentes.

Igual que na ocasión anterior, para evita-los riscos de contaxio limitarémo-las prazas a un número reducido. Tódolos participantes terán que leva-la súa propia máscara sanitaria e as súas luvas (mellor as de goma, pois as de coiro non son axeitadas para este traballo).

De novo, o punto de encontro será o Centro de Saúde de Betanzos, pero tampouco compartiremos vehículos (os que vaian directamente deben avisarnos para non esperalos inutilmente). Non fai falla que leves ferramentas, pero pode serche útil conseguir uns protectores para os xeonllos. Lembra vestir roupa axeitada e protexe-la cabeza do sol, pois prognostican un día caloroso. Non esquezas algo de picar e de beber para cando fagámo-lo descanso a media mañá.

Se queres participar, envíanos con antelación os teus datos (nome completo, DNI, data de nacemento e móbil). Así poderemos notificarche cambios de última hora, facerche un seguro de accidentes e facilitarasnos a organización. Na sección Contacto atoparás a información necesaria.

Punto de encontro: Centro de Saúde de Betanzos.
Data: Domingo, 12 de xullo de 2020.
Hora: Sairemos ás 9:30 e volveremos ás 14:00 horas.

A Deputación da Coruña financiará nun 80 % os seguros de voluntariado.

Post data: Nesta xornada sete voluntarios revisamos a presenza das plantas exóticas invasoras na terraza superior e repasamos de novo a zona baixa. Como case todo o que arrincamos era xunca olorosa de menor tamaño que na xornada anterior, finalmente a biomasa retirada pesou unicamente 87,5 kg. Tamén eliminamos 6 kg de eixerón, algún áster americano e un eucalipto nacido de semente.

 
O próximo luns, 6 de xullo, fará 10 anos que naceu Fragas do Mandeo. A nosa idea era celebra-lo nunha xuntanza festiva na que estiveran presentes tódolos nosos doadores, voluntarios e simpatizantes. Pero como non queremos que ninguén corra riscos, optamos por unha reunión virtual. Xa que logo, este luns emitiremos en directo dun xeito en que o público poderá preguntarnos e comentarnos todo aquilo que desexe. Aínda máis, pensando no caso das persoas ocupadas a esa hora, a charla tamén poderá verse en diferido.

¿De qué imos falar? Do que levamos feito en todos estes anos. Dos éxitos e dos fracasos. Do que levou moito traballo e do que foi doado. Dos montes que tiñan eucaliptos pero que agora apenas se distinguen da fraga circundante; tamén daqueles ós que lles está a custar recuperarse. Do noso obxectivo de lograr un bosque con diversidade estrutural que albergue as vinte e dúas especies de árbores autóctonas da nosa bisbarra. Das nosas reservas do Catorce e do Ollo da Roda. Da longa lista de especies exóticas eliminadas nas parcelas custodiadas e nas zonas de dominio público apadriñadas. Dos retos ós que nos enfrontamos localmente diante de cambios que afectan á natureza en todo o planeta.

Tamén será o momento de amosa-lo noso agradecemento a tódalas persoas e entidades que nos teñen apoiado de múltiples maneiras durante este tempo. Entre elas, lembraremos con agarimo a D. Luis Muíño, o notario que formalizou a constitución de Fragas do Mandeo. Este amante da natureza tivo a amabilidade de axudarnos no noso inicio, renunciando ós seus honorarios profesionais. Lamentablemente, non puido ver até onde temos chegado.

Finalizada esta década, estaremos máis o menos lonxe daquilo ó que apuntaban as nosas arelas, pero o certo é que, mirando cara atrás, tan só cabe dicir: ¡tempus fugit!

Para materializar esta xuntanza virtual usaremos a plataforma de videoconferencias do Grupo Naturalista Hábitat. Como mostra do seu apoio, tamén recadarán fondos a través do faiado de Hábitat Protexe, onde poderás adquirir libros ou participar en actividades sabendo que o seu importe irá destinado a conserva-la natureza da nosa bisbarra.

Lugar: Sala de conferencias virtuais do Grupo Naturalista Hábitat a través de Youtube ou a través de Facebook. Non deixes de visita-lo faiado de Hábitat Protexe.
Data: Luns, 6 de xullo de 2020.
Hora: 20:30 horas.

Post data: A celebración do noso décimo aniversario foi un éxito, tendo en conta as circunstancias. A videoconferencia foi atendida por 63 persoas en directo e outras 185 persoas escoitárona en diferido ó longo dos dez días seguintes. Numerosos medios de comunicación recolleron a noticia. Radio Coruña – Cadena Ser entrevistounos en directo. O periódico mensual Betanzos e a súa comarca dedicounos unha páxina. Tamén publicaron a nova os xornais El Ideal Gallego e La Opinión – Coruña, que incluso dedicounos espazo en dúas ocasións, o día 5 e o día 6. Igualmente se sumaron medios electrónicos, como Galicia Confidencial. Estamos moi agradecidos a todos eles pola difusión dada.

 
Levamos un tempo sen convocar xornadas de voluntariado, primeiro polo confinamento e logo por prudencia, á espera de ve-la evolución da crise sanitaria. Finalmente decidimos convocar unha xornada para o próximo domingo día 5, co obxectivo de eliminar especies exóticas invasoras na Reserva de Anfibios do Catorce.

Hai un ano o noso voluntariado fixo nela un magnífico traballo eliminando toda a xunca olorosa. Pero esta primavera volveu saír, nacendo moitos exemplares de sementes presentes no solo. Así que imos eliminala xunto con outra especie tamén de orixe americana, o eixerón.

Para evita-los riscos de contaxio, limitarémo-las prazas a un número reducido. Tódolos participantes terán que leva-la súa propia máscara sanitaria e as súas luvas (mellor as de goma, pois as de coiro non son axeitadas para este traballo). Por último, espallarémonos pola zona de traballo para garda-las distancias.

Tal como facemos habitualmente, o punto de encontro será o Centro de Saúde de Betanzos, pero nesta ocasión non compartiremos vehículos (os que vaian directamente deben avisarnos para non esperalos inutilmente). Non fai falla que leves ferramentas, pero pode serche útil conseguir uns protectores para os xeonllos. Lembra vestir roupa axeitada e protexe-la cabeza do sol, pois prognostican un día caloroso. Non esquezas algo de picar e de beber para cando fagámo-lo descanso a media mañá.

Se queres implicarte na conservación desta reserva, envíanos con antelación os teus datos (nome completo, DNI, data de nacemento e móbil). Así poderemos notificarche cambios de última hora, facerche un seguro de accidentes e facilitarasnos a organización. Na sección Contacto atoparás a información necesaria.

Punto de encontro: Centro de Saúde de Betanzos.
Data: Domingo, 5 de xullo de 2020.
Hora: Sairemos ás 9:30 e volveremos ás 14:00 horas.

A Deputación da Coruña financiará nun 80 % os seguros de voluntariado.

Post data: Afortunadamente o prognóstico meteorolóxico errou. No canto dun día excesivamente caloroso, tivemos unha mañá nubrada e cunha temperatura óptima para traballar. Os quince participantes respectaron en todo momento as normas de seguridade sanitaria e pouco a pouco foron arrincando as invasoras até xuntar 339,5 kg de biomasa. Practicamente todo foi xunca olorosa, pero tamén eliminaron un par de quilos de eixerón, unha presa de áster americano e sete eucaliptos que naceron de sementes procedentes dos montes lindeiros.

 
A Deputación da Coruña publica hoxe no Boletín Oficial da Provincia o listado provisional de entidades sen ánimo de lucro que van beneficiarse este ano do seu programa de axudas para o desenvolvemento de actividades medioambientais. Fragas do Mandeo é un dos destinatarios, polo que as nosas actividades serán financiadas nun 80 % por este organismo até un máximo de 2.865,80 euros. Tal como figura no proxecto que presentamos, esta subvención estará destinada a sufraga-los seguros de voluntariado, traballos forestais, estacas para titores e funxibles varios.

Agradecemos á Deputación da Coruña o seu continuo apoio ás entidades que nos preocupamos pola conservación do patrimonio natural da provincia.

Post data: Esta resolución provisional foi confirmada no boletín do día 24 de xullo.

 
Unha vez revisada a reaparición de especies exóticas invasoras nos ríos Mandeo, Mendo e rego das Bouzas tras o confinamento, estes últimos días tocoulle ás praias da Alameda e da Abeleira, na desembocadura do Lambre. ¿Os resultados? 194,5 kg de lixo e 116,5 kg de biomasa de invasoras.

Entre tódalas invasoras da praia da Alameda destacaba o eixerón. A maioría aínda non tiña botado flores, pero pronto ía facelo. As plantas arrincadas pesaron un total de 31,5 kg. Pola contra, soamente localizamos dous plumachos pequenos, algo salientable tendo en conta como estaba de inzada esta praia cando empezamos a apadriñala no ano 2011. Por último, desenterramos 60 tubérculos de crocosmia, 7 robinias pequenas, un quilo de margarida africana, medio quilo de xunca olorosa e outro tanto de áster americano. En canto a lixo, pouco, pois tan só pesou 66,5 kg.

Na praia da Abeleira aínda non temos exterminada a tradescantia. Xa que logo, centrámo-lo traballo nos exemplares que estaban recolonizando as zonas onde a elimináramos, chegando a xuntar nesta ocasión 81 kg. Tamén desenterramos 128 tubérculos de crocosmia, ademais de arrincar un quilo de margaridas africanas, un ligustro asiático e unha hortensia. Os refugallos ocupáronnos bastante tempo, pesando un total de 128 kg. Aínda queda moito lixo, oculto na vexetación, pois dende a estrada usaron os cantís desta praia como vertedoiro.

Agora que ven o bo tempo, esperamos poder programar varias xornadas de voluntariado ambiental na Abeleira para remata-la retirada de tradescantia e de lixo.

¡Nunca lles falta traballo ós amantes da natureza!

 
Esta semana dedicámola ó rego das Bouzas, un afluente do Mandeo que desemboca no lugar de Chelo (Coirós).

Aínda que se trata dun pequeno curso de auga situado fóra do espazo natural protexido ZEC Betanzos-Mandeo, resulta imprescindible mantelo libre de especies exóticas invasoras, pois as súas enchentes poderían arrastralas ó Mandeo. Por ese motivo, os últimos tres campos de traballo estiveron centrados en libralo das invasoras.

O obxectivo desta semana foi revisa-la recolonización das invasoras nas zonas onde actuaron os voluntarios dos campos. Era unha tarefa urxente, pois o confinamento chegou antes de que abordarámo-lo repaso do primeiro trimestre. Non se trata dun treito longo, pero o seu difícil relevo, a ausencia de carreiros, a exuberante vexetación e a cantidade de invasoras fixeron máis dura esta labor que a efectuada no propio Mandeo.

A especie máis abundante foi a tradescantia, da que retiramos 60,5 kg. Tamén atopamos crocosmia (desenterramos 113 tubérculos), un ligustro asiático, unha cala e unha hortensia.

Igual que nos outros dous ríos, apareceu pouco lixo. Finalmente pesou 11 kg, incluídos os 7 metros de tubaxe de PVC que atopamos.

Agardabamos que o campo de traballo deste ano continuara a eliminación inicial de invasoras rego arriba até a ponte do Vao. Pero, debido á crise sanitaria, resulta pouco probable que se convoque. En todo caso, segue vixente o noso compromiso de manter libre de invasoras as zonas onde teñen actuado.

 
Grazas á relaxación do confinamento, esta semana percorremos camiñando 34 km de ribeira dos ríos Mandeo e Mendo na busca de lixo e de especies exóticas invasoras. Preocupábanos o avance destas, tras un período tan longo sen poder controlalas.

Como era de esperar, atopamos pouco lixo. Por unha banda, non houbo enchentes que arrastraran refugallos dende a limpeza que fixemos no primeiro trimestre. Por outra, a ausencia de visitantes evitou o lixo que lamentablemente adoita acompañalos. Aínda así recollemos 7 kg no Mandeo entre O Tope e a ponte de Teixeiro. No Mendo retiramos 6,5 kg entre a ponte das Moas e o de Taibo. Estas cifras contrastan co total de 372 kg recollidos durante o primeiro trimestre ó longo dos mesmos tramos de río.

En canto a invasoras, os resultados no Mendo foron esperanzadores. A biomasa retirada pesou soamente 3 kg, resultante de desenterrar 557 tubérculos de crocosmia. Tamén arrincamos tres acacias negras que medraban no leito do río, dúas robinias e un ligustro asiático. Por último, dedicamos un par de horas a arrincar rebrotes de chopo híbrido que nacían dos restos da corta que fixemos en febreiro.

No Mandeo atopamos máis especies e en máis cantidade. Arrincamos 1.016 tubérculos de crocosmia, 4,5 kg de tradescantia, 3,5 kg de tubérculos de calas, unha hortensia, un ligustro asiático, unha acacia negra e dúas robinias. En total 12 kg, sen conta-lo peso das tres últimas especies.

A gran cantidade de crocosmias que arrincamos no Mandeo ten unha dobre explicación. A meirande parte delas estaba localizada na área recreativa de Chelo. No 2014 empezamos alí a súa eliminación, pois eran tan abundantes que de feito nos tres primeiros anos arrincamos 172.490 tubérculos. Por outra banda, tivemos a sorte de que esta primavera non rozaran a zona por mor do confinamento. Esta é a mellor época do ano para erradicalas, pero en primaveras anteriores era difícil localizalas por ter sido cortadas as súas partes aéreas.

En conxunto, a difícil loita contra as invasoras nos dous ríos está amosando resultados moi positivos, pois a súa presenza nos tramos que percorremos é cada ano máis escasa. Pero aínda nos queda moito traballo noutras zonas, especialmente coa tradescantia no rego das Bouzas e na praia da Abeleira. Na reserva do Catorce temos que revisa-la xunca olorosa e nas praias da Alameda e Grande de Miño diversas especies.

De momento non temos programadas xornadas de voluntariado. Imos esperar a ver como evoluciona a crise sanitaria, pois non queremos que os nosos voluntarios corran ningún risco.