Benvido – Bienvenido – Welcome – Willkommen

 
Fragas do Mandeo é unha entidade de custodia do territorio que ten como fin a preservación da biodiversidade na comarca coruñesa de As Mariñas (Galicia, España).

Coa adquisición de fincas de interese ambiental mediante compra, doazón ou legado, e a través de acordos cos propietarios de parcelas, baixo aluguer ou cesión temporal, buscamos conserva-los espazos naturais desta comarca.

Actuamos localmente, pero pensamos globalmente. Custodiámo-las fragas para veciños e visitantes, para as xeracións presentes e as vindeiras. É o noso xeito de coida-lo planeta. ¡Colabora connosco!


Por un venres máis verde

29 Novembro 2019

 
Logo de Despensa 77Ante o bombardeo publicitario poucos serán os que descoñezan que hoxe é o Black Friday. Pola contra, moitos sucumbirán ó consumismo desenfreado destas rebaixas, sen ter en conta o impacto ambiental de comprar artigos dos que poderían prescindir facilmente.

Como contrapunto, outros propoñen para hoxe o Green Friday, co obxecto de promover un consumo responsable e sostible. Como forma de unirse a esta iniciativa verde, o comercio coruñés Despensa 77, especializada en produtos ecolóxicos e naturais a granel, en lugar de descontos ofrece hoxe a doazón dun 15 % do importe de cada compra para a recuperación dos nosos bosques autóctonos.

Agradecemos a Despensa 77 a súa preocupación polo medio ambiente e ternos escollido como entidade destinataria da campaña.


De novo na Universidade da Coruña

27 Novembro 2019

 
Esta mañá participamos na xornada Oportunidades da custodia urbana para a recuperación de espazos, celebrada na Universidade da Coruña.

Logo da Universidade da CoruñaInvitados pola Oficina de Medio Ambiente, abrimos a serie de charlas para explicar a nosa actividade como entidade de custodia do territorio. Aínda que realmente non facemos custodia urbana, a nosa experiencia sen dúbida será útil para aqueles decididos a traballar directamente no ámbito urbano co obxecto de mellorar a biodiversidade das vilas e das cidades.

Aproveitamos a nosa intervención para proporcionar a alumnos e profesores datos concretos de tódalas actuacións que levamos realizado nos últimos nove anos, das campañas en marcha e do convenio de colaboración coa universidade que asinamos no ano 2016, para a realización de prácticas mediante proxectos de aprendizaxe-servizo.


Na loita contra os plumachos

20 Novembro 2019

 
Hoxe participamos na segunda reunión do Grupo de Traballo de Loita contra o Plumacho organizada por SEO/Birdlife nas instalacións do CEIDA en Santa Cruz (Oleiros).

Logo do Life Stop CortaderiaEsta reunión encádrase no proxecto Life Stop Cortaderia, que ten por obxecto poñer en común as técnicas, estratexias e modelos de xestión empregados na erradicación dos plumachos (Cortaderia selloana) nas comunidades autónomas da costa cantábrica e do norte de Portugal.

Na nosa intervención explicamos o papel que está a xogar unha entidade de custodia do territorio coma a nosa na erradicación desta especie exótica invasora. Nela describimos como hai nove anos trazámonos unha liña de traballo para a recuperación de hábitats, na que eliminamos todo tipo de flora exótica ―incluídos os plumachos― mantendo a constancia e a continuidade das actuacións no tempo, dentro dun contexto no que aínda non se asume este grave problema.

Posteriormente amosamos un balance dos nosos resultados e describimos as dificultades que haberá que atenuar se queremos que as entidades ambientalistas sexamos máis eficaces na loita contra as invasoras. Para finalizar, explicamos a nosa estratexia, as tácticas aplicadas e as técnicas desenvolvidas en base á experiencia adquirida en numerosas xornadas de traballo, coa esperanza de que foran de utilidade para o público.


Segunda xornada de Naturgy

27 Outubro 2019

 
Empregados da empresa Naturgy e familiares seus achegáronse hoxe á praia da Abeleira (Paderne) para botarnos unha man na eliminación de especies exóticas invasoras e na recollida de lixo. Esta praia forma parte xunto coa da Alameda do ecosistema da desembocadura do río Lambre, dentro do espazo natural protexido ZEC Betanzos-Mandeo, motivo polo que nos interesa moito mantela en bo estado de conservación.

O grupo de 16 persoas composto por sete cativos, oito adultos e un voluntario noso, repartiuse o traballo. Os nenos, acompañados por unha das nais, dedicaron o tempo a apañar refugallos na praia, xuntando boa parte dos 107 kg que pesou en total o lixo. O resto do grupo centrouse na eliminación de invasoras. Ó final da mañá contabilizáronse 341 kg de biomasa de invasoras, principalmente de tradescantia, pero tamén unha budleia, dous plumachos e 235 tubérculos de crocosmia.

Agradecemos a Naturgy ter promovido entre os seus empregados esta segunda xornada de voluntariado ambiental.


Menos tradescantia no Ollo da Roda

29 Setembro 2019

 
Foto dos voluntariosA última vez que estivemos traballando na reserva do Ollo da Roda localizamos un foco de tradescantia. Medraba nun lugar lamacento, onde era difícil arrincala, e ameazaba con expandirse por toda a zona húmida. Agora, tras a seca do verán, o terreo está seco. Por ese motivo hoxe achegámonos 15 voluntarios para erradicala antes de que as choivas outonais volvan a encharca-lo lugar.

Entre que ameazaba con poñerse a orballar en calquera momento e que había persoas que tiñan que marcharse pronto, os voluntarios traballaron arreo, conseguindo rematar co foco. Os resultados falan por si mesmos: foron retirados 419 kg de biomasa. Como o obxectivo era liquidar a tradescantia, non se dedicou tempo a recoller refugallos, pero aínda así o lixo pesou 42 kg, no que se incluía unha batería.

O bosque aluvial do Ollo da Roda conforma un hábitat prioritario onde prosperan os anfibios e medra unha flora especializada. Por ese motivo resulta especialmente importante evitar que sexa colonizada por especies exóticas invasoras.

Foto dos voluntarios


Unha limpeza de ríos sistemática

28 Setembro 2019

 
A oitava edición da Semana de Custodia do Territorio rematou o día 22 cunha recollida de lixo no Lambre. Foi a nosa maneira de participar na limpeza simultánea de ríos que se celebra mañá por todo o territorio galego. Nós adiantámola para que puidera formar parte do programa da Semana.

Pero non nos contentamos co logrado o pasado domingo. Así que durante estes días estivemos percorrendo os tramos de río que apadriñamos.

Limpámo-lo Mandeo dende O Tope, augas arriba da minicentral do Zarzo, até a ponte de Teixeiro. Son aproximadamente 6 km de río no que retiramos 11 kg de lixo diverso. A cifra resultou reducida porque ó longo do verán fixemos varias limpezas, necesarias pola elevada afluencia de visitantes no entorno de Chelo.

No Mendo percorremos o tramo dende a ponte das Moas até a ponte de Taibo, cunha lonxitude de aproximadamente 8 km. Recollemos 63 kg, dos que 15 kg eran lixo miúdo e o resto tres rodas, unha delas coa llanta.

Se o domingo limpamos un treito no Lambre, iniciado augas arriba da minicentral de Güimil e rematado na ponte de Fandiño, hoxe continuamos até Ponte Lambre, o que significan aproximadamente 5 km. Sumando o recollido nos dous días, foron 243 kg en total (dos que 114 kg eran lixo diverso e o resto catro rodas, dúas delas as traseiras dun tractor).

Resumindo: 317 kg de lixo retirados en 19 km de río, concentrada nos puntos máis concorridos, na contorna das pontes e nos tramos onde o leito avanza paralelo a algunha estrada.

Os resultados indican que nas limpezas iniciais recóllese moito lixo, aquel acumulado ó longo de décadas de forma dispersa ou concentrado en vellos vertedoiros incontrolados. En anos sucesivos atópase pouco e habitualmente aparece nas zonas máis frecuentadas, correspondendo a refugallos como cascos de refrescos, envoltorios plásticos de lambetadas, paquetes de tabaco, produtos de hixiene persoal, envases de produtos deportivos, etc. O certo é que, grazas á xeneralización do servizo municipal de recollida de lixo doméstico e á progresiva concienciación cidadá, cada vez se tira menos lixo ós ríos.

Todo isto foi grazas ós 18 voluntarios que percorreron os tres ríos polas dúas beiras, sumando máis de 40 km de camiñada, boa parte deles cargados co lixo recollido. O seu traballo seguirá sendo necesario, mentres a Administración non asuma que os ríos, igual que as rúas, hai que mantelos limpos.


Positiva avaliación da VIII Semana de Custodia

23 Setembro 2019

 
Rematada xa esta oitava edición, paga a pena face-lo resumen do que nela ten acontecido.

Na xornada inaugural 31 persoas escoitaron con interese a tres conferenciantes de enorme valía. Mágoa que non trouxeran boas novas respecto do futuro das catro especies que están en maior perigo de extinción na nosa bisbarra.

O Dr. Pedro Galán expuxo os resultados do seu último proxecto de investigación sobre dous dos nosos endemismos ibéricos, prognosticando que no período 2041-2070 a distribución da saramaganta vai reducirse até a metade e que lamentablemente nese mesmo período vai extinguirse en todo o planeta a lagartixa da serra. A continuación D. César Ayres informou do mal estado das poboacións galegas de sapoconcho europeo, do que non se teñen evidencias de que sobreviva actualmente na ría de Betanzos. Por último, D. Emilio Martínez explicou a situación da escribenta das canaveiras iberoccidental. Este paxariño está en grave perigo de extinción, pois soamente quedan 110 parellas en todo o mundo, 20 delas en Galicia e o resto en Portugal. Está prognosticada a súa extinción para o ano 2023, polo que é necesaria unha urxente acción conxunta entre Galicia e Portugal para evitalo. Obviamente, o reto de recupera-las poboacións locais destas catro especies está fóra da capacidade de actuación de Fragas do Mandeo, pois para iso precisaríamos dun decidido apoio institucional, situación que non se está a dar actualmente.

Na primeira xornada de voluntariado ambiental participaron 16 persoas que se desprazaron ó lugar de Chelo (Coirós) co obxectivo de erradica-lo último foco de tradescantia no tramo de 6 km de río Mandeo que apadriñamos. Non lograron rematar con el, pois está nun lugar onde a herba alta, as silvas e os arbustos dificultaron moito o traballo, pero aínda así retiraron 207 kg desta planta exótica invasora. Convocaremos unha nova xornada para eliminala definitivamente.

O día da eco-regata foi o pasado sábado. O prognóstico meteorolóxico era preocupante e seguramente desanimou a moitos. A primeira hora da tarde orballaba, o que obrigou a despregar lonas coas que cubri-la mesa na que se inscribiron 38 persoas. Partiron do porto cinco lanchas (Isamar, O Petelo, Arquider, Riandola, Chico e a pneumática Vill) con destino á ribeira dereita da ría, nun tramo no que non se recollera lixo en ningunha das cinco edicións anteriores. A zona resultou ser algo difícil, pois os baixos de esteiro non lle permitían a varias embarcacións achegarse ás zonas encomendadas. A concentración de refugallos tamén era menor que noutras ocasións, así que había que cubrir máis superficie de xuncal para enche-los sacos. Aínda así, ó final da xornada encheron un contedor industrial de 7 m3 con refugallos de todo tipo: dende unha bota de viño até a tapa dun retrete, pasando por dous tambores de lavadora, un frigorífico, un televisor, catro rodas e dúas cadeiras de cafetería. Finalmente, o tempo colaborou, os voluntarios non se mollaron e puidemos celebra-lo remate da eco-regata cunhas viandas e bebidas no porto.

A terceira actuación de voluntariado ambiental foi onte, no río Lambre. Aínda que prognosticaban choiva durante toda a mañá, os 18 participantes non se botaron atrás e percorreron o tramo medio do río, dende a ponte de Fandiño até augas arriba da central de Güimil. En realidade o treito de río no que recolleron lixo reduciuse a 2,5 km, pois non puideron andar todo o traxecto ó estar pechados varios carreiros que seguen as súas beiras. En total foron 225 kg menos de refugallos na natureza, entre os que destacaron catro rodas (dúas delas as traseiras dun tractor, estimadas en 60 kg cada unha). Así que remataron contentos dunha xornada na que gozaron dun tempo magnífico camiñando pola ribeira dun fermoso río que apenas coñecían.

A Semana de Custodia do Territorio ten a dobre finalidade de que os interesados poidan informarse asistindo á xornada de conferencias e de permitirlles colaborar en actuacións que melloren o estado dos nosos espazos naturais. Un ano máis, cumpriu os seus modestos obxectivos, coa participación de 78 persoas distintas cun total de 104 asistencias.


Traballos no observatorio de Sobrado

20 Setembro 2019

 
Un par de voluntarios visitaron varias veces a lagoa de Sobrado nos últimos meses. Alí custodiamos dúas parcelas que nos doou a Sociedade Galega de Historia Natural. Nunha delas está o observatorio ornitolóxico, polo que periodicamente temos que facerlle traballos de mantemento.

Como este inverno parte da cuberta de cobre apareceu arrincada, tivemos que instalar un par de vigas novas e repoñer toda a cuberta con pranchas de aceiro de cor verde. De paso que fixemos ese traballo, limpamos os refuxios de morcegos e as caixas niño integradas na construción, pois estaban atacadas do musgo que nelas introduciron os ferreiriños que alí aniñaron nos últimos anos. Tamén amañamos algunhas deterioracións nas fiestras, repuxémo-los enganches que permiten mantelas abertas e lavámolas, fregámo-lo interior do observatorio e incluso desmontámo-lo panel sobre a vexetación da lagoa para poder limpalo. Tamén eliminamos con alcohol unha pintada no metacrilato que protexe un dos paneis informativos interiores. Máis traballo deron as pintadas nas paredes, pois houbo que cepillar e lixa-la madeira. Dado o nivel de incivismo, non durarán moito sen que volvan a estar esborranchadas.

Por último instalamos de novo o vello cartel que alí colocou a SGHN hai máis de dúas décadas. No seu día retirámolo, para que unha voluntaria puidera restauralo na súa casa, lixándoo, vernizándoo e pintando as letras con paciencia. Houbo que poñerlle postes novos, pois os orixinais estaban totalmente podres. Agora loce como no primeiro día, lembrando unha iniciativa de custodia que foi pioneira no noso país.

Por último, tal como facemos sempre que podemos, recollémo-lo lixo nas parcelas que custodiamos, no aparcadoiro, en toda a contorna transitable da lagoa e no tramo de camiño xacobeo que pasa a carón dela.

Foron moitas horas de traballo, pero pagou a pena.


Programada a VIII Semana de Custodia

28 Agosto 2019

 
A mediados de setembro imos celebrar a oitava edición da Semana de Custodia do Territorio nas Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo. Igual que nas ocasións anteriores, combinaremos unha xornada de conferencias con tres de voluntariado.

Imaxe do programa da VIII Semana de Custodia do Territorio nas Mariñas Coruñesas e Terras do MandeoEsta fórmula responde ó noso compromiso coa conservación da natureza, pois ademais de informarse, tamén hai que actuar directamente no entorno se realmente queremos mellora-lo estado do noso patrimonio natural.

Este ano centrámo-lo programa na fauna que corre un maior risco de extinción na nosa bisbarra, algunha incluso en perigo crítico no conxunto do planeta. Do mesmo xeito que nas edicións anteriores, nas xornadas de voluntariado amosaremos a nosa orientación a cumprir obxectivos concretos, continuando coa mitigación local de dous graves problemas ambientais: as especies exóticas invasoras e o lixo que acaba nos ríos e no mar.

A Semana segue a estar organizada conxuntamente entre a Asociación de Desenvolvemento Rural Mariñas-Betanzos e Fragas do Mandeo. O financiamento corre totalmente a cargo da primeira, pois nós destinamos o 100 % das doazóns que recibimos a mercar montes de interese ambiental e, xa que logo, non dispoñemos de medios económicos propios para actos deste tipo.

Por favor, descarga o programa, o cartel da Semana e o cartel da eco-regata para compartilos no teu entorno persoal e redes sociais: así facilitarás que a información chegue a tódolos interesados en participar.

Para apuntarte nas actividades, por favor, ponte en contacto coa organización no teléfono 981 105 903 ou envía un correo electrónico a correo@fragasdomandeo.org cos teus datos (nome completo, DNI, data de nacemento, código postal, móbil e actividades nas que desexas participar). Deste xeito terás un seguro de accidentes, recibirás indicacións detalladas por adiantado e facilitarás a organización.

Xornada sobre a fauna en perigo de extinción: Como acto central da Semana programamos un conxunto de charlas titulado Citas coa extinción da fauna mariñán. Trala apertura a cargo da alcaldesa de Betanzos, Dª. María Barral, e do presidente da Asociación de Desenvolvemento Rural Mariñas-Betanzos, D. José Antonio Santiso, faremos un breve resumo dos logros acadados por Fragas do Mandeo nestes nove anos de andadura, nos que estivemos a traballar intensamente na restauración dos nosos bosques autóctonos e na conservación dos ríos, da marisma e das praias.

Imaxe do cartel da VIII Semana de Custodia do Territorio nas Mariñas Coruñesas e Terras do MandeoA primeira conferencia correrá a cargo do Dr. Pedro Galán, profesor e investigador da Universidade da Coruña, que nos ofrecerá os resultados do seu recentemente rematado proxecto de investigación sobre as poboacións de saramaganta e de lagartixa da serra no río Mandeo. A crise climática está a afectarlles negativamente, pois fragmenta as súas poboacións e consecuentemente reduce os intercambios xenéticos destas dúas especies consideradas oficialmente como ameazadas. A continuación intervirá D. César Ayres, da Asociación Herpetológica Española. Este herpetólogo leva estudando o sapoconcho europeo dende 1996 e formou parte do equipo redactor do plan oficial de recuperación desta especie en Galicia. Dubidamos se sigue habitando a ría, pois o último exemplar localizouse no ano 2015; xa que logo, é necesario coñece-los motivos do seu declive e as posibilidades de recuperación. Por último, D. Emilio Martínez Sabarís, anelador experto do Grupo de Anelamento Científico de Aves Anduriña, vai informarnos da situación da escribenta das canaveiras iberoccidental. Estudou as súas poboacións galegas e portuguesas entre os anos 2002 e 2009, motivo polo que o seu traballo de campo tívose en conta no plan oficial de recuperación desta especie en Galicia. Como este paxariño está en perigo crítico de extinción en todo o planeta, e a ría foi considerada zona de potencial expansión no seu plan de recuperación, debemos facer todo o posible para mellora-los seus hábitats de cría e de alimentación.
Data: Sábado 14 de setembro, de 9:30 a 14:00 horas.
Lugar: Salón Azul do Liceo de Betanzos.

Voluntariado no Mandeo: A primeira xornada de voluntariado ambiental estará dedicada a eliminar unha planta exótica invasora que despraza ás especies autóctonas das ribeiras do río Mandeo: a tradescantia (Tradescantia fluminensis). Levamos varios anos erradicando esta especie de orixe sudamericana no tramo de 6 km que apadriñamos no curso baixo do Mandeo. O obxectivo do día será suprimi-lo último foco que queda, situado no lugar de Chelo, pois ameaza con propagarse río abaixo por zonas nas que xa está erradicada. Por favor, ponte en contacto connosco previamente no caso de quereres participar. Máis datos na folla informativa.
Data: Domingo 15 de setembro, de 9:30 a 14:00 horas.
Lugar: Partiremos dende o Centro de Saúde de Betanzos.

Eco-regata na ría de Betanzos: O lixo que recollemos na marisma nas cinco edicións anteriores encheron nove contedores industriais, superando un volume total de 70 m3. Imaxe do cartel da VI Eco-regata Ría de BetanzosRematada a recollida de pneumáticos e lixo no entorno do pazo de Mariñán o ano pasado, nesta ocasión explorarémo-lo tramo final da ribeira dereita.

Animamos a toda a cidadanía a participar nesta competición lúdica na que a rivalidade será por coida-la ría. As embarcacións partirán cos equipos de voluntarios do porto de Betanzos con rumbo á ribeira próxima a Souto, onde haberá que afanarse para chegar a se-lo que máis lixo recolle e o que atope o refugallo máis singular. Á volta, no porto haberá comida e bebida.

Colaboran Amigos dos Ríos de Betanzos, Asociación Ría do Pedrido, Lar de Unta, Roxín Roxal, Casa Castillo Betanzos, Asociación Porta da Vila e Club de Remo Olímpico do Mandeo. Tamén colaboran o concello de Betanzos, Protección Civil e comercial Vicente de la Fuente. Ponte en contacto connosco se queres participar, aínda que non teñas lancha. Máis datos na folla informativa.
Data: Sábado 21 de setembro, de 16:00 a 20:00 horas.
Lugar: Porto de Betanzos.

Limpeza simultánea de ríos: Este ano é a duodécima edición da limpeza simultánea de ríos de toda Galicia que coordina o Proxecto Ríos. Para nós será a séptima edición na que colaboraremos (farémolo unha semana antes da xornada oficial por razóns organizativas). O ano pasado participamos 861 persoas de 70 entidades, retirando máis de 10 toneladas de refugallos en tramos de ríos de 53 concellos galegos. Este ano volveremos ó río Lambre para continuar recollendo canto lixo atopemos no tramo medio do río, augas arriba da desembocadura do rego do Anido, continuando a limpeza iniciada no 2018. Serán 2,5 km de percorrido por un bosque diverso que merece ser coñecido e conservado. O traxecto non é dificultoso, pero convén vestir botas de auga e roupa axeitada para andar polo monte, ademais de levar luvas. Por favor, ponte en contacto connosco previamente no caso de quereres participar. Máis datos na folla informativa.
Data: Domingo 22 de setembro, de 9:30 a 14:00 horas.
Lugar: Partiremos dende o Centro de Saúde de Betanzos.

A Semana de Custodia é un evento consolidado, único na bisbarra, na que se proporciona ás persoas preocupadas polo patrimonio natural da nosa comarca a oportunidade de actuar de xeito directo, eficaz e coordinado na súa conservación.

Non basta con opinar ou participar nas redes sociais para recupera-lo noso patrimonio natural. ¡Hai que actuar!


Rematou o campo de traballo

26 Agosto 2019

 
Foto dos voluntariosOs voluntarios da cuarta edición do campo de traballo Monte da Espenuca aproveitaron o día de hoxe para arrincar as últimas tradescantias e crocosmias a carón das fervenzas que forma o rego das Bouzas. Mañá marcharán ós seus lugares de orixe, levando como bagaxe as novas experiencias.

Nós achegámonos para despedirnos deles e agradecerlles o traballo feito, garantíndolles que vixiaremos que estas especies exóticas invasoras non recolonicen as zonas onde as eliminaron. E tamén para pedirlles que sigan comprometéndose coa conservación da natureza nos seus lugares de orixe mediante accións directas no entorno natural, colaborando con entidades como a nosa.

Cargamos o remolque con tódolos sacos cheos de restos vexetais e de refugallos. Foron 500 kg exactos de biomasa e 52 kg de lixo. O peso das invasoras arrincadas foi inferior a anos anteriores, pero o traballo foi realmente positivo, pois limparon un tramo longo do regato nunha zona moi escarpada, onde o relevo dificultaba o traballo.

Foto do rego das BouzasAínda permanecen varios focos de invasoras e de lixo no tramo do rego das Bouzas que falta até chegar á ponte do Porto do Vao, na estrada a Espenuca.

Os afluentes do río Mandeo, aínda que sexan os pequenos regatos que como este quedaron fóra do espazo natural protexido, teñen unha gran importancia ecolóxica. Neles atopan refuxio os alevíns mentres non acadan o tamaño conveniente para baixar ó río. Ademais, no seu entorno podemos atopar varias especies ameazadas: anfibios como a saramaganta e a ra dos regos, moluscos como o caracol de Quimper ou fentos como o Trichomanes speciosum.

Atendendo á necesidade de restaurar o estado natural do rego das Bouzas, esperamos que poidan continuarse estas actuacións en futuras edicións do campo de traballo. Confiamos en seguir contando coa boa xestión do seu director, Jesús Díaz, e de Ribeirán Proxectos Naturais, sendo imprescindible a colaboración do Concello de Coirós e da Dirección Xeral de Xuventude, Participación e Voluntariado da Xunta de Galicia.

Foto dos voluntarios


Uso de cookies: Este sitio web emprega cookies para mellora-la experiencia de usuario. Se continúa navegando consente a aceptación de ditas cookies e acepta a nosa política de cookies (se pincha no enlace obterá máis información).